Starożytny Egipt

Starożytny Egipt położony był w północnej części Afryki wzdłuż rzeki Nil, która pełniła ogromna rolę w państwie. Pojawienie się osadnictwa na tym terenie datuje się od VI tysiąclecia p.n.e. Na żyznych glebach leżących przy brzegach rzeki Nil uprawiano: pszenicę, jęczmień, len, rośliny oleiste. Hodowano: muły, kozy, osły i owce. Egipt posiadał mało surowców mineralnych. Stanowiły je przede wszystkim: kamień budowlany, czyli: granit, wapień, piaskowiec bazalt. Także w południowej Nubii wydobywano: złoto. Miedź oraz srebro. W Egipcie sprawowano władzę despotyczną. Na czele państwa stał faraon, który uważany był nawet za boga ale z czasem uważano go za syna boga Ra. Tylko faraon decydował o sprawach państwa. On obsadzał urzędy, nadawał majątki, decydował o wojnie i pokoju. Był on także wspomagany przez kapłanów, urzędników i armię. Im zaś podlegali chłopi i niewolnicy. Chłopi byli podstawową częścią społeczeństwa. Ich zadaniem była uprawa roli podzielonej na działki w domenach królewskich. Jednak za uprawianie ziemi musieli oddawać na rzecz faraona część swoich plonów. Uczestniczyli również w pracach publicznych. Najniższa warstwą byli niewolnicy przeznaczeni do ciężkich prac.

Rzym – część 2

Rzym od III w. p.n.e. zaczął prowadzić wojny z Kartaginą. Wojny te nazywano wojnami punickimi. Dzielono je na trzy etapy- wojny. Pierwsza z nich miała miejsce w latach 264-241 p.n.e. Zakończyła się ona sukcesem Rzymian. W wyniku zawartego pokoju Rzym zyskał Sycylię a Kartagina musiała zapłacić wysoką kontrybucję. Druga wojna odbyła się w latach 218-202 p.n.e. Jej przyczyną był spór o Sycylię. W tej wojnie Kartagina dowodzona przez Hannibala odnosiła wielkie sukcesy. Armia kartagińska pustoszyła cały Półwysep Apeniński. W bitwie pod Kannami w 216r. p.n.e. Rzym odniósł klęskę. Jednak mimo tego Kartagina ostatecznie przegrała w 202 r. p.n.e. w bitwie pod Zammą. Kartagina znów musiała zapłacić Rzymianom dużą ilość pieniędzy oraz straciła posiadłości poza Afryką i własną flotę. Ostatnia wojna miała miejsce w latach 149-146 p.n.e. Wówczas to Rzym znów wygrał, a wódz rzymski nakazał zburzenie Kartaginy. Przyczyną tej decyzji mogła być obawa przed kolejnymi wojnami, jednak to było mało możliwe gdyż Kartagina była już bardzo słaba.

Ludy Mezopotani

Ludy, które zamieszkiwały Mezopotamię dokonały dużych osiągnięć. Ich wynalazki są wykorzystywane do dziś. To oni jako pierwsi wynaleźli pismo, które początkowo składało się z piktogramów, czyli obrazków. Zaś w III tysiącleciu p.n.e. przekształcono je w pismo ideograficzne( pojęciowe). Materiałem pisarskim była miękka glina oraz trzcinowy rylec. Innym ich wynalazkiem było sporządzenie systemu miary i wagi. Jednostką długości był łokieć, a wagi talent( równy około 30 kg). Jako pierwsi stosowali też system dziesiętny i sześćdziesiętny. Opracowali również podstawy matematyki i astronomii. Stworzyli też kalendarz oparty na cyklu księżycowym. Rok według niego liczył 354 dni i posiadał 12 miesięcy. Babilończycy wynaleźli zegar słoneczny i podzielili dobę na 24 godziny, z których każda ma po 60 minut, a minuta zaś ma po 60 sekund. Takim systemem posługujemy się do dziś! Innymi osiągnięciami było wynalezienie przez Sumerów brązu. Również Hetyci zaczęli produkować żelazo. Ponadto udoskonalono narzędzia rolnicze, np.. pług. Także jeszcze wynaleziono koło, które znalazło wykorzystanie zarówno w transporcie jak także przy wyrobie naczyń.

Grecja

Jednymi z pierwszych plemion zasiedlających państwo greckie byli Dorowie, Jonowie i Eolowie. Plemiona te skupiały się na Półwyspie Bałkańskim. Były tu górzyste, trudnodostępne tereny, które mogły chronić państwo przed najazdami innych plemion. To wszystko wywierało korzystny wpływ tworzeniu się nowych osad. Głównie hodowano tu owce oraz kozy i zajmowano się uprawą takich roślin jak: oliwki i winna latorośl. Początkowo państwie tym tworzono tzw. polis, czyli miasta-państwa. Najbardziej znanymi polis są: Ateny, Sparta, Korynt. Plis posiadało różną ilość mieszkańców, ale warto wspomnieć, że liczono wówczas tylko i wyłącznie mężczyzn. Polis było zwłaszcza wspólnotą obywatelską. Oznacza to, że najważniejsze decyzje w sprawie państwa podejmowali obywatele na specjalnych zgromadzeniach, które organizowano na placu publicznym, zwanym agorą. To obywatele decydowali o wojnie, budowie jakiś nowych budynków itp. Jednak w takich zebraniach uczestniczyli w pierwszych okresach wyłącznie posiadacze własnych gospodarstw i to oni mieli szczególny wpływ na politykę.

Filozofia

To w starożytnej Grecji nastąpił rozwój filozofii. Najbardziej znani do dziś filozofowie pochodzą właśnie z tego państwa. Jednym z nich był Plato., innym zaś Tales z Miletu. Głównie filozofowie starożytnej Grecji tłumaczyli zjawiska otaczającego nas świata, badali naturę człowieka. Tales uważał, że człowiek został stworzony z wody. Heraklit sądził , że z ognia. Demokryt, że z atomów. Innym filozofem jest Sokrates, który razem z Platonem głosił, że istnieją wartości stałe a także wartości niestałe, czyli liche. Platon dzielił świat na idealny i zmysłowy. Innym wybitnym myślicielem był Arystoteles- uczeń Platona. To on podzielił nauki na 3 grupy, wyodrębnił 3 prawidłowe i 3 nieprawidłowe ustroje polityczne. W państwie greckim pojawiły się także inne filozofie. Jedną z nich był epikureizm., czyli filozofia mówiąca, iż należy cieszyć się życiem, korzystać w pełni z jego uroków, dążyć do przyjemności. Drugim kierunkiem jest stoicyzm, który nakazywał praktykować wyłącznie cnotę i zachowanie całkowitej harmonii w duchu.

Mezopotamia

Mezopotamia była państwem, które powstało i zostało zasiedlone w VI i V tysiącleciu p.n.e. Państwo to leżało nad dwiema głównymi rzekami: Tygrysem i Eufratem. Korzystne warunki naturalne państwa pozwoliły na rozwój rolnictwa i budowę pierwszych miast-państw. Najbardziej znanymi z nich są: Babilon, Nippur, Uruk, Ur oraz Aszur i Niniwa. Prawdopodobnie około połowy IV tysiąclecia p.n.e. na tereny Mezopotamii przybyli Sumerowie, którzy stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację. Budowali oni liczne miasta-państwa. W miastach budowali wielopiętrowe świątynie. Przypominały one piramidę o takim ściętym kształcie. Były to zigguraty. Pełniły one wiele funkcji: obserwowano w nich zjawiska astronomiczne, magazynowano żywność. Były one także budynkiem sądu. Sumerowie udoskonalili system irygacyjny dzięki czemu uzyskiwali dość duże zbiory. Wynaleźli także koło, które usprawniło transport. Około 3000 roku p.n.e. wynaleźli koło garncarskie, dzięki któremu ulepszono wyroby naczyń. To oni również prawdopodobnie wynaleźli brąz z którego wyrabiali narzędzia i broń. Jednak z czasem do Mezopotamii przybywały inne ludy, które powoli zaczęły zdobywać przewagę nad Sumerami.

Narzędzia

Wiele dziś używanych narzędzi zostało wynalezionych przez ludy państw Indii i Chin. Pług, papier, porcelana to przedmoty wynalezione przez Chińczyków. Druk, papierowe pieniądze to kolejne wynalazki tych cywilizacji. Chińczycy jako pierwsi korzystali podczas wojny z gazów trujących a także z prochu strzelniczego. W Indiach stworzono cyfry używane do dziś pod nazwą cyfr arabskich. Oni stworzyli grę w szachy. Rozwinęli takie nauki jak: matematyka i medycyna. Podziw do dziś budzi wybudowanie w Chinach Wielkiego Muru Chińskiego, którego długość sięga nawet 6300 km. Godnym podziwu jest również wynalezienie porcelany, która jest używana do dziś. To Nielaba wynalazek bo do jego wyprodukowania potrzebna jest temperatura aż około 1200 stopni Celsjusza. To było ich sekretem przez wiele, wiele lat. To także Chińczycy jako pierwsi stosowali ropę naftową i gaz ziemny jako paliwo. Stworzyli pług, który ułatwiał prace na roli. To Chińczycy znali też metody, dzięki którym wytapiano brąz. Te wszystkie wynalazki świadczą o niezwykłych możliwościach tych ludów. Ich wynalazki przyczyniły się głownie do rozwoju techniki, a zarazem ułatwiały życie.

Judaizm

W Izraelu rozwinęła się nowa monoteistyczna religia, zwana judaizmem. Powstała ona w II tysiącleciu p.n.e. Jest religią narodową. Świętą księgą judaizmu jest Biblia- jej Stary Testament, który został spisany w trzech językach: aramejskim, hebrajskim a także po części po grecku. Jest on podzielony na trzy części: Torę (Pięcioksiąg), Prorocy oraz Hagiografy (Księga Psalmów). Judaizm wzoruje się jeszcze inną księgą, zwaną Talmud. Zawiera ona przepisy religijne oraz prawa. Wyznawcy judaizmu czczą jednego boga Jahwe. Jednym z najważniejszych świąt Judaizmu jest Pascha, która jest świętem zbierania jęczmienia, choć wcześniej wiązała się ze strzyżeniem owiec. Innym Swiętem jest Świeto Szałasów, czyli czas zbierania winogron- winobranie. Święto to obchodzono na jesieni. Wyznawcy judaizmu odbywają także raz w tygodniu szabat. Polegał on na poświęceniu swojego całego czasu wyłącznie na modlitwie i wypoczynku. Warto również wspomnieć o Jom Kippurze, czyli święta którego celem jest pokuta oraz żal i przebłaganie za swoje grzechy.

Chiny

Chiny były państwem leżącym nad rzekami: Huanh-Ho oraz Jangcy. Pierwsze osady na tych terenach rozwinęły się w V tysiącleciu p.n.e. Klimat w tym państwie było znacznie łagodniejszy niż w Indiach. W Chinach były bardziej żyzne gleby, niższe temperatury. Pola osuszano i siano na nich przede wszystkim ryż i inne zboża. Uprawą zajmowali się tak jak i w Indiach chłopi. Jednak nie posiadali oni własnych pól tylko dzierżawili je od bogatej arystokracji, której za ich uprawę płacili daniny. Największy rozwój państwa datuje się na czasy panowania króla Szy Huang-Ti. To on zlecił budowę Muru Chińskiego w celach obronnych. Do III wieku p.n.e. Chiny były królestwem. Zaś od tego czasu przekształciły się w cesarstwo, w którym głową był panujący cesarz o despotycznej władzy. Nazywano go Synem Niebios. Jedną z religii Chin był konfucjanizm. Religia ta głosiła, że obowiązkiem każdej osoby jest wypełnianie nadanych mu obowiązków. Jej twórca był Konfucjusz, który popierał życie w pełnej harmonii. Inną religią był taoizm. Uważał, że człowiek sam nie dojdzie do doskonałości. Taoizm uczył, że trzeba żyć w prostocie, czystości. Twórcą tej religii był Lao-Cy.

Sparta

Sparta była miastem-państwem leżącym w południowej części Półwyspu Peloponeskiego, na terenach Lakonii. Ludność Sparty składała się głównie z periojków, czyli osób wolnych nie mających wpływu na politykę państwa. Innągrupą społeczną byli heloci, czyli chłopi zajmujący się uprawą ziemi. Stanowili 50% mieszkańców Sparty. Nie posiadali także własnych praw. Zas najbardziej uprzywilejowani byli Spartiaci, którzy stanowili jedynie 2-3% Całej ludności. Tylko oni posiadali pełnię praw obywatelskich, decydowali o sprawach państwa, tylko oni odbywali służbę wojskową, która była ich podstawowym obowiązkiem. Do służby brano już nawet chłopców w wieku siedmiu lat. Na czele Sparty stało dwóch królów. Jeden z nich zajmował się religią, zaś drugi stawał na czele armii. Podlegało im 28Gerontów.Razem tworzyli oni geruzję. Wszystkie decyzje podejmowało Zgromadzenie Narodowe, nazywane inaczej apellą. W jej skład wchodzili Spartiaci posiadający pełnię praw obywatelskich. Ponadto w Sparcie działali eforowie, czyli urzędnicy wybierani na okres jednego roku.

Izrael

Izrael to państwo, które położone jest w północnej Afryce w basenie Morza Śródziemnego. Pierwszym królem Izraela był Saul, a później Dawid, który zdobył Jerozolimę i uczynił ją stolicą państwa. Dawid panował w latach około 1000-965 p.n.e. Ponadto Dawid rozszerzył jeszcze granice Izraela a także podporządkował sobie Damaszek. Kolejnym królem był Salomon, syn Dawida. Panował on od 965 do 932 r. p.n.e. Nadal umacniał politykę państwa. W celu łatwiejszego zarządzania państwem podzielił Izrael na dwanaście okręgów. Za jego panowania całe państwo kwitło: rozwijał się handel, budowano kopalnie itp. Czasie rządów Salomona zbudowano również świątynię w Jerozolimie około 960 r. p.n.e. Była ona od tego czasu miejscem, gdzie przechowywano Arkę Przymierza oraz Dekalog. Jednak po śmierci Salomona w Izraelu pojawiły się konflikty. Mieszkańcy byli niezadowoleni między innymi ze zwiększania danin, udziału w pracach publicznych. Konsekwencją tych problemów był rozpad Państwa na dwa królestwa: na Judę, która leżała na południu Palestyny. Drugim królestwem był zaś Izrael położony na północy, który przetrwał do 721r. p.n.e.

Indie

Indie to państwo „umiejscowione” na Dalekim Wschodzie. Rozwój osad w tym państwie, a dokładniej w dolinie Indusu datuje się na lata około 2500-1700 p.n.e. Mieszkańcy zajmowali się tam głownie uprawą takich roślin jak: jęczmień, pszenica oraz prawdopodobnie bawełnę. Posiadali także dobrze rozwinięte pismo. Około 1500r. p.n.e. ludy tej cywilizacji zostały podbite przez Ariów, dzięki ich dobrze rozwiniętej technice wojennej. W Indiach warstwy społeczne były podzielone na kasty. Najwyżej w hierarchii byli kapłani i wojownicy. Najniżej była ludność podbita, czyli osoby pochodzące z podbitych państw. Pośrodku zaś uplasowani byli wolni chłopi zajmujący się uprawą roli oraz rzemieślnicy. Jedną z głównych religii Indii był wedyzm, według którego czczono siły przyrody. Następnie religia ta przekształciła się w braminizm. W tej religii najważniejszym bogiem był Brahma. Głoszono, że to od niego zaczynało się życie. Przedstawiciele tej religii wierzyli w reinkarnację. Jeszcze inną religią był hinduizm, który później podzielił się na dwa odłamy: jeden czcił boga Wisznu, a drugi Śiwę. To były główne religie państwa indyjskiego.

Teatr

Z obchodów ku czci boga winnej latorośli- Dionizosa wywodzi się teatr. W czsie tych świąt organizowano pokazy teatralne. To w tym czasie rozwinął się dramat, który dzielił się na komedię i tragedię. Początkowo teatry budowano na terenach górzystych. Sama scena położona była najniżej zaś widownia zasiadała z trzech stron a każdy rząd miejsc umiejscowiony był coraz wyżej (miejsca widowni przypominały dzisiejsze miejsca w kinie). Miejsce gdzie siedziała widownia nazywano amfiteatrem. Wyróżniono również skene, czyli garderobę. W tym pomieszczeniu aktorzy przebierali się, ale także tu przechowywano rekwizyty. Bardzo ważną częścią teatru była orchestra. Na niej właśnie występował chór, który pełnił ważną rolę w pokazach teatralnych. Do wejścia na orchestrę przeznaczony był parodos. Aktorzy zaś występowali na proskenionie Pokazy teatralne odbywały się dwa razy w roku podczas świąt- Dionizji. Aktorami byli tylko i wyłącznie mężczyźni. To oni także grali role żeńskie- grali je najczęściej młodzi mężczyźni. Aktorzy występowali w kostiumach oraz maskach. Posiadali także buty na koturnach.

Egipcjanie

Egipcjanie dokonali wielu odkryć, wynaleźli wiele wynalazków. Dokonywali obliczenia objętości i pól powierzchni takich brył jak: graniastosłup, stożek, walec i prostopadłościan. Znali anatomię człowieka dzięki zwyczajowi mumifikacji zwłok. Znali też budowę ludzkiego serca i jego funkcje. Umieli leczyć złamania, dokonywali nawet udanych trepanacji czaszki. Ponadto stosowali środki przeciwbólowe. Egipcjanie stworzyli własne pismo składające się z 3 rodzajów. Pierwszym z nich było pismo hieroglificzne, które powstało około 3000 r. p.n.e. Drugim typem było pismo hieratyczne, czyli kapłańskie. Trzecim zaś rodzajem było pismo demotyczne, czyli ludowe, które powstało w I tysiącleciu p.n.e. Egipcjanie znali również system dziesiętny. Umieli wykonywać takie działania jak: dodawanie i odejmowanie. Posiadali olbrzymią wiedzę na temat architektury czego przykładem są ich olbrzymie piramidy. Ponadto Egipcjanie stosowali kalendarz słoneczny podzielony na 365 dni, 12 trzydziestodniowych miesięcy i 3 pory roku. Upowszechnili też zegar wodny, według którego doba dzieliła się na 24 godziny. Na wysokim poziomie stała u nich również obróbka kamienia, wyrób szkła a także astronomia.

Rzym

Rzym był miastem położonym na Półwyspie Apenińskim. Początkowo zamieszkiwały go plemiona etruskie a na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e. pojawili się na nim również Italikowie. Powstanie Rzymu datuje się na 753 r. p.n.e. Za założycieli miasta uważa się Romusa i Romulusa, dwóch braci. Legenda głosi, że zostali oni wychowani przez wilczycę. Początkowo Rzymem rządzili królowie. Pierwszym z nich, jak mówi legenda, był Romulus. Po nim było jeszcze 6 królów. Ostatnim był natomiast Tarkwiniusz Pyszny. Po nim zaś, czyli od około 509 r. p.n.e., w Rzymie zaczął kształtować się ustrój republikański. Wówczas najwyższą władzę mieli konsulowie. To oni decydowali o najważniejszych decyzjach. Wybierano ich na 1 rok i było ich dwóch. Ponadto wyróżniamy jeszcze pretorów-zajmowali się sądownictwem, cenzorów- zajmowali się wydatkami, prowadzili spisy majątków, edylów- nadzorowali porządek, kwestorów- kontrolowali finanse, senat i trybuni ludowi. Republika ta nie przetrwała długo. Około I w. p.n.e. nastąpił jej kryzys. Zaczęto wówczas korzystać zbyt często z urzędu dyktatora.